Sinema Büyüsü

‘Iko shashvi mgalobeli’ {Bir Ardıç Kuşu Yaşadı – 1970}

Yönetmen: Otar Iosseliani

Sovyet ülkesinin, özellikle 50 sonrası değişen siyasi/toplumsal şartların da itkisiyle, merkezi iktidardan ve onun resmi eğiliminden uzak duran, “bireyselin” toplumsala galebe çaldığı filmleriyle farklı bir yol izleyen sinemacılara ev sahipliği yaptığı bilinmekte. Gürcü yönetmen Otar Iosseliani de bu sinemacılar arasında. Nitekim onun başyapıtı diyebileceğim Bir Zamanlar Ötücü Bir Karatavuk Vardı (Film, çok eskiden bu isimle oynamıştı.), sürgün yiyen yönetmeni ile birlikte sansürden payını alanlar kervanına dahil olmuştu.

Değişen Sovyet ülkesindeki “günlük yaşamın aynası” diye özetlenebilir film. Merkezdeki kişi, bir orkestrada perküsyonist olarak çalışan Gia adlı bir genç. Bahsettiğim değişimle birlikte ortaya çıkan ‘krizlerin’ genç  nesillerde yarattığı amaçsızlık, ideallerin yitirilmişliği gibi duyguların ete kemiğe bürünmüş hali. Ernesto Sabata romanlarındaki ‘çağdaş insanın bunalımı’ izleğinin suret kazanmış hali gibi… 7. sanatta ise en çok Bresson’un Pickpocket’indeki akranı Michel’e karşılık geliyor. Özellikle de ‘kaygısız’ ve günübirlik bir yaşam sürüyor oluşuyla… Aylaklığıyla…

Fakat onun zaafı yankesicilik değil de başka: Gia, işine sürekli geç kalarak çalışma arkadaşlarının ritmini bozuyor. Annesi ile yaşayan ve kadınlara karşı da pek alakabahş bu avare gencin hayhuyla devrilen günlerini izliyoruz film boyunca. Aslında bir çıkış yolu arıyor gibidir. Girip çıktığı çeşitli yerler, kendisine karşı pek davetkâr olmasa da…

Düşük bütçesiyle, sokağı ve gündelik yaşamın sıradan akışını görüntülemesiyle vs… Yeni Dalga etkisi bariz şekilde hissedilen ’sade’ bir film. Tiflis’in, tıpkı filmdeki yaşamlar gibi kısır döngüye işaret eden hareketli caddeleri de bolca kullanılmış.

Minimalist anlatımlı, çok iyi bir filmdir.