Sinema Büyüsü

James Cameron’u Tanıyalım

Yönetmenlik kariyerine “Piranha 2” gibi garip bir devam filmiyle başlayan James Cameron daha yönettiği bu ilk filmiyle ne tipte bir sinemacı olacağının sinyallerini vermiş olsa da daha sonra gelen senaristliği ve çektiği filmlerle nasıl bir sinema anlayışına sahip olduğunu göstermişti.

Hikâyesini de yazdığı ikinci filmi “The Terminator” ile dönemi için farklı bir bilim-kurgu ziyafeti sunarken bu türü aksiyonla birleştirmedeki başarısıyla filmin dönemine göre düşük bütçesinin karşılığında aldığı yüksek gişe hâsılatı yapımcılar tarafından Cameron’a açık bir çek verilmesini sağlamıştı. Daha sonra çektiği devam filmleri olan “Aliens” ve “T2” ile de Cameron tüm sinema dünyasına kendisini kanıtlamıştır. Arada çektiği yine keyifli bir bilim-kurgu “True Lies” ile daha kişisel projesi “The Abyss” de beğenilen filmler olmuştu. Her stüdyonun bir saniye bile düşünmeden film çekmesini isteyebileceği ve milyon dolarları da hiç düşünmeden emanet edebilecekleri bir isim olmuştu. Her halde bu başarısını kendisine ait bir Oscar ödülü almak ya da daha fazla kâr yapmak amacıyla çektiği epik “Titanic” ile tartışmalı ödüllerini de toplamıştı. Filme yapılan onca reklâm, harcanan milyon dolarları sinemanın önünden geçerken bile sinemayı fark edemeyecek insanları dahi sinemaya sürükleyerek tüm harcanan paraları çatır çatır karşılığını almıştı. İşte yönetmenimizin beklenen son filmi “Avatar” da ne yazık ki bu yoldan giden bir yapım…

James Cameron’a Kanmak

Yönetmenimizin kariyerini, sinema anlayışını kısaca hatırladıktan sonra aylarca önceden reklâmı yapılan, Cameron’un ‘Sinemada devrim yapacağım” ya da “Hikâyemi film yapmak için 10 yılı geçkin bir süredir teknolojinin gelişmesini bekledim” gibi açıklamalarıyla -sloganlarıyla mı desek- tüm sinemaseverleri büyük bir beklenti ve meraka ister istemez sürüklemişti. Peki, tüm bu bekleyişe değdi mi?

Aslında filmle alakalı tüm sorunlar ve olumsuzluklar beklenti konusunda ortaya çıkıyor. Filmini 3D olarak tasarlayan ve hatta başta sadece bu teknolojiyi destekleyen sinemalarda gösterime gireceğini açıklayan, daha sonra yapımcıların ısrarı üzerine tüm sinemalarda gösterime sokan Cameron; yönetmenin bilim-kurgu ile teknolojiyi kullanma becerisi ve iddialı açıklamalar düşünüldüğünde son derece önemli bir sinema olayı geliyor gibi bir ihtiva oluşuyor. Film vizyona girdiğinde Cameron’u ve filmini yere göğe sığdıramayan yönetmeni -filmi izlemeyen birini- gerçekten de sinemasal bir devrim yaptığına inandıracak Cameron’a kanmış sinemadan çıkan insan kitlesi filme olan beklentiyi daha da artırmıştı bir bakıma.

3 Boyutlu 7.Sanat

Tamamen 3D teknolojisine uygun çekildiği söylenen “Avatar” 3 boyutlu izlediğim ilk film olma özelliğine sahip olduğundan 3 boyutlu vizyona giren diğer filmlerle bir karşılaştırma yapma olasılığım yok. Misal ses kullanımıyla teknolojik bir devrime şahit olmuş sinema sanatında sağladığı 3D teknolojisiyle devrim yapacağı iddialarda bulunan film sinema sanatına iddia ettiği gibi büyük fayda sağlayan bir yenilik ya da büyük bir yaratıcılık getirdiğini söylemek mümkün değil. Filmin içine girilmesini görsel olarak sağlayan bu teknoloji bir bakıma kolaycılığın ürünü gibi duruyor. Perdede oynayan filme daha yakından baktığımız bu teknoloji yönetmenin anlattıklarını bir barkıma bakış açısı olan saf kamera kullanımını bir gözlükle paylaştırıyor.

Neredeyse tamamı bilgisayar ortamında oluşturulmuş bir yapıdaki filmi için kuşkusuz James Cameron dediği gibi teknolojinin tüm nimetlerinden yararlanmış. Başta bir bilgisayar oyununu izliyormuş hissine kapılsa(k) da zamanla hem 3D teknolojisine alışıyor hem de izlediğimizin bir sinema filmi olduğuna inanıyoruz neyse ki. Tabii bunda gerçeğe en yakın duran görsel efektlerin payı büyük. Rengârenk yapıdaki film görselliği bu kadar mükemmel olmasa ne kadar samimiyetsiz ve ciddiyetsiz bir yapıda olacağını bir de siz düşünün…

Özgünlükten Uzak Bir Gelecek

Yönettiği filmlerin çoğunun ya hikâyesini yazan ya da senaryo ekibinde yer alan Cameron’un yönetmenliğinin yanında yek başına yazdığında ne kadar zayıf bir senarist olduğunu “Titanic”te görmüştük. Tıpkı “Titanic” gibi aslında epik bir film olan “Avatar”da da yönetmen benzer bir senaristlik sergiliyor bazı yönlerden. Esasen bu kadar büyük bütçeli filmleri zarar etmemek uğruna bu kadar klişe bir yapıda sunmasını normal karşılayacaksak zaten bu yazıyı yazmanın da bir anlamı kalmıyor. Ortalığı ayağa kaldıran bu filmin yönetmenini yatırdığı paranın kat be kat fazlasını kazanmak uğruna uyguladığı bu sistem doğrultusunda Cameron yaratıcılığından şüphe duymamak elde değil.

Filmin hikâyesini “Dances with Wolves”ın bilim-kurgu mesajlı bir versiyonu olarak özetlemek mümkün. Çünkü “Avatar”ın bu filmle olan benzerlikleri hayretler uyandıracak düzeyde. Filmi izleyen herkes zaten bu büyük benzerlikleri rahatlıkla görmüşlerdir.

Costner’ın filmine olan benzerliğinin yanı sıra “Avatar”ın anlatmak istedikleri olması her ne kadar kıymetli gibi gözükse de ABD’nin her şeyi tüketen sistemini eleştiren filmin de bu sistemin çok bariz bir örneği olarak ortaya çıkması filmin anlatmak istediklerini de yerle bir ediyor bir bakıma.

Filmin görsel gücünün de etkisiyle büyüleyici bir hâlde sunulmuş Pandora gezegeni ilk yarıda gerçekten izleyeni büyüleyip, keyifli bir başlangıç yaptırıyor. Ne yazık ki ikinci yarıda gelen -inanılmayacak düzeyde- tamamen klişelere bağlanmış hikâye anlatımı ve gidişatı, TV’de çıkan ucuz aksiyon filmlerindeki klişe sahnelerle yarışan sahneler filmin tüm seyir zevkini de yarıya indiriyor. Filmin uzun süresine rağmen çok da iyi tanıtılmayan bazı karakterler finale doğru filme katkı yapmaya çalışıyor; sonunu zaten bildiğimiz sahneler ve film bitmek bilmeyen klişeler yığınına dönüşüp can sıkıcı bir hale geliyor.

Avatar’ın Ardından

Filmi yaptığı gişe başarısını ve aldığı/alacağı ödülleri düşünürsek 3D teknolojisine yönelik filmler artacaktır. Sinemasal bir ziyafet ya da bir devrim bekleyenlere büyük bir hayal kırıklığı yaşatan “Avatar” herhangi bir gişe filmi gibi eğlenmek ya da vakit geçirmek amacıyla izlendiğinde bu beklentileri rahatlıkla karşılayabilecek bir film. Altın Küre’de eski karısı Kathryn Bigelow’u son gişe canavarıyla alt eden James Cameron umalım ki -teknik dallar dışında- aynı şeyi Oscar ödüllerinde yapmasın. Yoksa akademi üyeleri “Titanic” felaketinden sonra ikinci bir felaket yaşatmış olacak tüm sinemaseverlere…

- ‘Avatar’ {2009} / James Cameron -